Geborduurde emblemen versus geprinte patches: het verschil

Het is half twee 's nachts aan de keukentafel, de avond voor de optocht. De radio staat zachtjes aan, er staat een mok koude koffie naast een verbogen naald en de geur van een heet strijkijzer hangt nog in de kamer. Wie daar zit te prikken door stug denim, ziet het verschil meteen: geborduurde emblemen hebben reliëf, voelbare steken en die herkenbare dikke rand, terwijl geprinte patches juist spekglad zijn en elk minuscuul detail van een foto kunnen laten zien. Geborduurde patches gaan tientallen jaren mee in weer en wind, terwijl geprinte varianten goedkoper zijn bij ingewikkelde ontwerpen met kleurverlopen.

Hoe geborduurde emblemen worden gemaakt en waarom we ze zo goed kennen

Borduren op kleding is de oudste manier om een jas karakter te geven. Vroeger ging dat met de hand, steek voor steek. Mijn oma zette vroeger al kleine wollen figuurtjes op onze kielen, met garen dat na drie dagen feest soms half loshing. Tegenwoordig gebeurt dat machinaal met grote borduurautomaten, maar het principe is nog steeds hetzelfde. Een stevige ondergrond van keperkatoen of vilt wordt ingespannen, waarna dikke polyester draden in duizenden steken het motief vormen.

Het mooie van dit proces is de diepte. Doordat de draden verschillende kanten op lopen, vangt het embleem het licht op een levendige manier. Kijk naar de kielen in 's-Hertogenbosch (Oeteldonk) of Vught (Dommelbaorzedurp): daar zie je jassen die al dertig jaar meegaan. De borduursels zijn vaal geworden door de zon, gehard door de regen en getekend door bier, maar de draden zitten nog steeds muurvast. Een geborduurd embleem krijgt rondom bijna altijd een gefestonneerde rand, zo'n dichte, verhoogde rand die voorkomt dat de stof gaat rafelen. Dat geeft meteen die klassieke, zware carnavalsuitstraling.

Er zit wel een grens aan wat borduren kan. Letters kleiner dan vier millimeter worden snel een onleesbaar propje garen. Kleurverlopen, zoals een zonsondergang die van rood naar geel overloopt, moeten worden opgebouwd met verschillende tinten draad naast elkaar. Dat geeft een grover effect, wat juist nostalgisch oogt, maar voor een fotorealistisch logo minder geschikt is.

Wat zijn geprinte patches en hoe worden ze gemaakt

De geprinte patch is een modernere techniek die vooral de laatste jaren populair is geworden. Hierbij wordt een ontwerp niet met naald en draad opgebouwd, maar via sublimatie of transferdruk op een gladde, fijn geweven polyester stof geperst. De inkt trekt door verhitting diep in de vezels van het materiaal.

Het grote voordeel hiervan zie je meteen als je een ingewikkelde afbeelding hebt. Denk aan een portret van een dorpsfiguur, een logo met tientallen kleine schaduwen of een grap met een scherpe foto. In Rosmalen (Zandhazendurp) en Berlicum (Dun Birrekoal) zie je loopgroepen hier handig gebruik van maken. Voor een eenmalig jaarthema laten zij vaak geprinte patches maken, omdat een kleine oplage met veel kleuren dan veel betaalbaarder blijft dan een volgeborduurd schildje.

Een geprinte patch voelt heel anders aan. Het oppervlak is plat en zacht, een beetje zoals een stevig stuk lint. De randen worden meestal met een laser strak uitgesneden of alsnog voorzien van een geborduurde rand om rafelen tegen te gaan. Zonder die rand voelt zo'n patch soms wat dunnetjes aan op een zware jas.

De belangrijkste verschillen op een rij

Om de afweging makkelijk te maken, zetten we de eigenschappen naast elkaar:

• Reliëf en textuur: Geborduurde emblemen hebben een voelbare draadstructuur en liggen dik op de stof. Geprinte patches zijn glad en vlak.
• Detailniveau: Geprinte patches kunnen foto's en piepkleine lettertjes haarscherp weergeven. Borduurwerk heeft een minimale lijndikte nodig om leesbaar te blijven.
• Slijtvastheid: Borduurgaren verkleurt nauwelijks en kan tegen schuren langs kroegmuren. Prints kunnen na vele wasbeurten of jarenlang schuren doffer worden.
• Traditionele uitstraling: Op een klassieke boerenkiel of een zwaar colbert past borduurwerk historisch gezien het beste bij het dorpsgevoel.
• Prijs bij complexe ontwerpen: Een ontwerp met tien verschillende kleuren is bij printen net zo goedkoop als een ontwerp met twee kleuren. Bij borduren bepalen het aantal steken en de hoeveelheid garen de productietijd.

Bier, regen en de wasmachine: wat overleeft vijf dagen feest

Carnaval is geen modeshow waar iedereen keurig op een stoel blijft zitten. Je staat in de stromende regen bij de optocht in Schijndel (Schorsbos), er valt een beker bier over je schouder in een overvolle tent en buiten plakken de natte snippers confetti aan je mouwen. Hoe houden beide soorten zich dan?

Geborduurde emblemen kunnen ongelooflijk veel hebben. De polyester garens die tegenwoordig worden gebruikt nemen nauwelijks vocht op en geven geen kleur af. Als je jas kletsnat is geworden, laat je hem gewoon drogen op een hangertje. Zelfs als je een keer met je mouw langs een ruwe houten bartafel schaaft, trek je er hooguit een minuscuul haaltje aan. Een geborduurd embleem overleeft je jas met gemak.

Geprinte patches kunnen prima tegen vocht, want de sublimatie-inkt zit vast in de vezel en loopt niet uit bij een plensbui. Het risico zit hem vooral in mechanische slijtage. Als een geprinte patch op je elleboog zit en je leunt vijf dagen lang tegen schurende togen, kan de bovenste laag van de print op den duur wat fletser worden. Ook reageren sommige opstrijkbare lijmlagen op geprinte patches anders op hardnekkige vlekkenverwijderaars. Wie zijn jas na het feest gewoon uithangt en laat luchten (wassen doen de meesten van ons immers toch liever niet), heeft aan beide technieken een prima optie.

Uitstraling en traditie per dorp

Welke keuze je maakt, hangt ook af van de gebruiken in jouw carnavalsplaats. In Engelen (Terpersdurp), Hintham (Oetelhoazendam) en Den Dungen (Krabberdonk) zie je een mooie mix op straat. Oudere carnavalsvierders zweren bij de dikke, klassieke borduursels die ze al sinds hun jeugd verzamelen. Jongere vriendengroepen combineren die traditie rustig met een scherpe, geprinte meme-patch op hun borstzak.

Op een traditionele blauwe kiel of een zwart lakenjasje geeft borduursel die vertrouwde, zware uitstraling die hoort bij de winterdagen. Een geprinte patch kan op zo'n dikke stof soms een beetje wegvallen als er geen dikke rand omheen zit. Aan de andere kant: voor een felgekleurd carnavalsjasje vol moderne badges werkt een combinatie juist heel speels.

Zo kies en bevestig je het juiste type voor jouw carnavalsjas

Als je zelf aan de slag gaat met je jas, volg dan deze stappen om te bepalen wat je nodig hebt:

Kijk eerst goed naar je ontwerp. Bevat je ontwerp scherpe lijnen, duidelijke vlakken en maximaal zes tot acht kleuren, kies dan voor geborduurde emblemen. Heb je een foto, heel fijn schaduwwerk of letters die kleiner zijn dan een luciferkop, ga dan voor print.

Kijk naar de plek op je jas. Op schouders, borststukken en de rug vangt je kleding de meeste blikken en stoten op. Daar wil je stevigheid en dikte. Op een binnenzak of een losse flap kan een lichtere, geprinte patch juist weer heel prettig zitten omdat de stof soepel blijft meebewegen.

Zet het altijd met een paar steken vast. Zowel geborduurde als geprinte emblemen worden tegenwoordig vaak geleverd met een strijklaag. Dat is handig om ze tijdelijk op hun plek te plakken, maar vertrouw er nooit alleen op. De lijm laat los door lichaamswarmte, bier en regen. Pak naald en draad en zet in ieder geval de vier hoeken of de hele buitenrand vast met een stevige festonsteek of stiksteek. Wie zoekt naar stevige ontwerpen die jarenlang meegaan, vindt bij Embleemgigant een ruime keuze aan borduurwerk met sterke randen.

Veelgestelde vragen

Wat is het prijsverschil tussen borduren en printen? Bij standaard carnavalsemblemen ontlopen de prijzen elkaar in de winkel niet heel veel. Ga je zelf een eigen ontwerp in kleine oplage laten maken, dan is printen vaak voordeliger omdat er geen borduurkaart hoeft te worden geprogrammeerd en het aantal kleuren onbeperkt is.

Kan ik een geprinte patch net zo makkelijk opnaaien als een geborduurd embleem? Ja, dat gaat prima. Omdat geprinte patches vaak iets dunner zijn dan volgeborduurde emblemen, glijdt je naald er meestal zelfs iets makkelijker doorheen. Let er wel op dat je niet te dicht langs een onafgewerkte stofrand naait om uitscheuren te voorkomen.

Kun je geborduurde en geprinte patches door elkaar op dezelfde jas dragen? Dat kan zonder problemen en je ziet het ook steeds vaker. Door een zwaar geborduurd jaarembleem te combineren met een grappige geprinte themapatch ontstaat juist een leuk contrast op je kiel.