Waarom heet Asten tijdens carnaval Klotland? Het verhaal achter de Peel en de turf

Het is vrijdagavond, de dag voor de optocht. Aan de keukentafel ligt een blauwe boerenkiel, een kromgetrokken naald en een klosje zwart garen dat steeds in de knoop raakt. Tijdens carnaval Asten verandert het dorp traditiegetrouw in Klotland, en dat zie je direct terug op het textiel. De naam Klotland verwijst rechtstreeks naar de turfwinning in de Peel, waar een klomp gedroogde turf in het plaatselijke dialect een 'klot' wordt genoemd. Het is een eerbetoon aan het zware werk van vroeger, verpakt in het mooiste volksfeest van het jaar.

Wie door Brabant reist tijdens de feestdagen merkt al snel dat bijna geen enkel dorp zijn gewone naam behoudt. Maar waarom juist die turfkluit zo belangrijk is gebleven, zit dieper geworteld dan alleen een carnavalsgrap.

Waar komt het woord klot eigenlijk vandaan?

Om de carnavalsnaam van Asten te begrijpen, moet je terug naar het landschap rondom het dorp. Asten ligt pal tegen de Groote Peel aan. Eeuwenlang was dit uitgestrekte hoogveengebied een plek van bittere kou, natte voeten en armoede. De inwoners trokken het veen in om turf te steken. Die turf diende als brandstof voor de kachel in de koude wintermaanden en werd verkocht tot ver buiten de regio.

In de streektaal van de Peel werd zo'n stuk veengrond of een kluit baggerturf simpelweg een klot genoemd. Het werk van de turfsteker was loodzwaar. Met een speciale schop, de klotspade, werd het veen in nette blokken uit de grond gestoken en daarna te drogen gezet op lange rijen. Toen het openbare carnavalsfeest in de twintigste eeuw vorm begon te krijgen in het dorp, kozen de oprichters ervoor om die geschiedenis niet te vergeten. Ze doopten het dorp om tot Klotland en de inwoners werden gekscherend 'Klotbulten' of 'Klotjes'.

Wie zijn geschiedenis eert met een knipoog, draagt zijn dorpsnaam met trots op het hart.

Het mooie aan deze naam is dat het geen spotnaam van buitenaf is, maar een geuzennaam van de inwoners zelf. Waar het vroeger zwoegen was in de modder, is de klot nu het symbool van gezelligheid, optochten en dorpsfeesten geworden.

Hoe Klotland past tussen andere Brabantse dorpsnamen

Klotland staat niet op zichzelf in Brabant. Bijna elk dorp kiest een naam die iets vertelt over het landschap, een historisch ambacht of een lokaal typetje. Kijk maar eens om je heen in de provincie. In Schijndel vieren ze feest in Schorsbos, een verwijzing naar de eikenschors die vroeger werd gebruikt voor de leerlooierij. Rijd je naar Berlicum, dan stap je binnen in Dun Birrekoal. In Geldrop ben je welkom in het Lappegat, wat weer herinnert aan de rijke textielindustrie en wevers die daar vroeger woonden. Helemaal in het westen verandert Wouw in Paplaand, vernoemd naar de papeters.

Al die namen hebben gemeen dat ze geworteld zijn in het alledaagse leven van vroeger. Ze laten zien dat carnavalsvierders trots zijn op hun afkomst. Terwijl grote steden zoals Eindhoven tijdens de feestdagen omdopen tot Lampegat en Den Bosch tot Oeteldonk, houden de dorpen in de Peel stevig vast aan hun eigen turfidentiteit. Zoek je nog inspiratie voor andere regio's, kijk dan gerust eens tussen onze lampegat emblemen of de klassieke oeteldonk emblemen om te zien hoe steden hun eigen verhaal op kleding borduren.

Wat zie je van de klot terug tijdens carnaval Asten?

Wie tijdens de carnavalsdagen door het centrum van Asten loopt, ontkomt niet aan de verwijzingen naar het veen. Het zit in de liedjes, de decoraties en de toespraken van de prins. Maar je ziet het vooral in drie herkenbare dingen:

• De klotspade en turfkarren: In de grote optocht zie je bijna elk jaar wel een carnavalswagen waarin een oude veenkeet of een levensgrote turfsteker is verwerkt. Loopgroepen dragen vaak kielen met een kleine houten schop op hun rug.
• De dorpskleuren en kleding: Hoewel de boerenkiel traditioneel donkerblauw of zwart is, zie je in Asten steeds vaker dassen en sjaals in de officiële carnavalskleuren van het dorp. De combinatie van eenvoudige werkmanskleding met kleurrijke details blijft populair.
• Geborduurde [carnavalsemblemen](/categorie/alle-emblemen): Op jassen en kielen prijken teksten met 'Klotland' of afbeeldingen van turfstekers, bierglazen en Peelvogels. Voor een verzamelaar is zo'n specifiek dorpsinsigne het pronkstuk van de outfit.

Het leuke aan Asten is de mengeling van generaties. Jongeren lopen in bont versierde spijkerjassen vol patches, terwijl de oudere garde trouw blijft aan de traditionele kiel met slechts een paar zorgvuldig gekozen borduursels.

Hoe zet je een carnavalsembleem strak op je kiel of jas?

Je hebt een mooi embleem van Klotland of een ander carnavalsontwerp gescoord, en nu moet het op je jas. Veel mensen pakken direct het strijkijzer, maar wie weleens in een dampende feesttent heeft gestaan, weet dat lijm loslaat zodra er bier over valt of de temperatuur stijgt. Vastnaaien met naald en draad blijft de enige manier om je embleem jarenlang op zijn plek te houden.

Zo pak je dat stap voor stap aan zonder dat je vingers erbij inschieten:

1. Plaats bepalen: Trek je jas of kiel eerst even aan voor de spiegel. Plak het embleem vast met een stukje schilderstape op de gewenste plek. Zo zie je direct of het embleem niet scheef zit wanneer de stof strak om je schouder of borst valt.
2. Vastzetten met spelden: Doe de jas weer uit en zet het embleem vast met twee stevige veiligheidsspelden of kopspelden. Zorg dat de stof eronder goed gladgestreken ligt.
3. De juiste draad kiezen: Gebruik een stevig polyester naaigaren in de kleur van de buitenste rand van je embleem. Wax de draad eventueel even met een oud kaarsvetje, dan glijdt hij makkelijker door stugge stoffen zoals denim of zware keperkatoen.
4. Naaien met een festonsteek of stiksteek: Steek de naald van achteren door de stof en door de geborduurde rand van het embleem. Werk helemaal rondom met kleine, gelijkmatige steekjes vlak langs de rand. Trek de draad stevig aan, maar voorkom dat de stof gaat rimpelen.
5. Afhechten aan de binnenkant: Maak aan de binnenzijde van de jas drie kleine knoopjes over elkaar en knip de draad pas af op een centimeter afstand. Zo rafelt het niet los tijdens een stevige hossessie.

Is de stof van je jas ontzettend dik, zoals bij zwaar katoen of wol? Gebruik dan een vingerhoed of druk de achterkant van de naald door met een theelepel. Dat scheelt een hoop zere vingertoppen op de zaterdagochtend.

Het juiste embleem kiezen voor jouw carnavalsoutfit

Een carnavalsjas is eigenlijk een dagboek van alle feesten die je hebt meegemaakt. Veel feestvierders beginnen bescheiden met een enkel rugembleem of een dorpswapen op de borst. Naarmate de jaren verstrijken, groeit de verzameling. Je voegt een grappige spreuk toe, een herinnering aan een jubileumjaar of een embleem van een buurdorp waar je een geweldige avond hebt gehad. In onze collectie met alle carnavalsemblemen vind je volop inspiratie om jouw kiel elk seizoen weer een stukje persoonlijker te maken. Bestel op tijd, zodat je rustig aan de keukentafel kunt gaan zitten met naald en draad voordat het feest losbarst.

Veelgestelde vragen

Waarom heet Asten tijdens carnaval Klotland? Asten dankt deze naam aan de Groote Peel en de historische turfwinning in de regio. Een brok gedroogde turf werd in het plaatselijke dialect een 'klot' genoemd. Als eerbetoon aan de turfstekers van vroeger draagt het dorp tijdens carnaval de naam Klotland.

Wat is het verschil tussen opstrijken en opnaaien van een embleem? Veel emblemen hebben een strijklaag aan de achterkant, wat handig is om de patch tijdelijk te positioneren. Door warmte, regen, zweet en beweging in een drukke zaal laat strijklijm op den duur echter los. Het met de hand vastnaaien van je emblemen met stevig garen zorgt ervoor dat ze levenslang blijven zitten.

Hebben omliggende dorpen in de Peel ook een carnavalsnaam? Zeker, vrijwel ieder dorp in de regio heeft een eigen naam aangenomen. Waar Asten bekendstaat als Klotland, hebben omliggende dorpen en steden zoals Schijndel (Schorsbos) en Geldrop (Lappegat) soortgelijke verwijzingen naar hun eigen ambachten, geschiedenis of gewoontes.