Waarom heet Best tijdens carnaval Klompengat?

Waarom heet Best tijdens carnaval Klompengat? Het antwoord is verrassend nuchter: Best was vroeger het absolute centrum van de Brabantse klompenindustrie. Toen het openbare feest in de vorige eeuw opkwam en dorpen een eigen spotnaam kozen, lag een verwijzing naar het schoeisel van populierenhout voor de hand. Wie vandaag carnaval in Best viert, trekt dus de straat op in het Klompengat.

Elk dorp in Brabant heeft zo zijn eigen verhaal. Soms verwijst een naam naar een historisch beroep, soms naar een plaag of een scheldnaam die de buurdorpen vroeger gebruikten. In Best kozen ze voor de trots van het dorp: de klomp.

De klompenmakers die Best zijn carnavalsnaam gaven

In de negentiende en vroege twintigste eeuw stonden er tientallen klompenmakerijen in en rond Best. De natte grond langs de beekdalen was ideaal voor populieren, het hout waar klompen van gemaakt worden. Hele families leefden van het kappen, zagen, uithollen en drogen van het hout. Op het hoogtepunt van de productie gingen er honderdduizenden paren houten schoenen vanuit Best het hele land door.

Toen het georganiseerde carnaval na de Tweede Wereldoorlog vorm kreeg, zochten carnavalsverenigingen naar een herkenbare identiteit. Een naam die paste bij de lokale geschiedenis, maar met een knipoog. Net zoals Bladel het Muggeziftersrijk werd en Goirle bekendstaat als Ballefruttersgat, werd Best omgedoopt tot Klompengat. In Deurne koos men voor het Peelstrekelrijk en in Udenhout heet het dorp tijdens de feestdagen D'n Haozenpot. Het zijn stuk voor stuk namen die iets vertellen over het landschap of het werk van vroeger.

In Klompengat zie je die geschiedenis overal terug. Niet alleen in de toespraken van de prins, maar vooral in het straatbeeld tijdens de optocht.

Hoe Klompengat tot leven komt op straat en op je jas

Tijdens het feest zie je de klomp overal terugkeren. Wagens in de optocht verwerken het symbool in metershoge constructies van papier-maché, dweilorkesten hangen mini-klompjes aan hun instrumenten en op bijna elke boerenkiel of carnavalsjas prijkt wel een geborduurde klomp.

In tegenstelling tot steden met een strak voorgeschreven kledingprotocol, is de dracht in Klompengat lekker vrij. Je ziet mensen in een klassieke blauwe kiel, maar net zo goed in een dikke winterjas vol bonte patches. Wie dichtbij Eindhoven woont, combineert soms invloeden uit buurgemeenten. We zien geregeld dat carnavalsvierders hun jas opbouwen met een mix van dorpssymbolen en bijvoorbeeld lampegat emblemen of herinneringen aan kruikenstad emblemen.

Vuistregel voor een stevige carnavalsjas: strijken is voor de vorm, naaien is voor het behoud.

Iedereen die weleens op maandagmiddag met een half loshangend embleem aan de bar heeft gestaan, weet hoe belangrijk die regel is. De warmte in de kroeg, het schuren van tassen en een paar gemorste glazen bier trekken de lijmlaag van een strijkembleem binnen een paar uur los.

Zo zet je een Klompengat embleem muurvast op je kiel

Als je zelf aan de slag gaat om je jas klaar te maken voor carnaval Best, pak het dan meteen goed aan. Met een naald en stevig garen voorkom je dat je favoriete patch ergens op straat in de natte confetti verdwijnt.

1. Bepaal de plek op je jas of kiel terwijl je het kledingstuk aan hebt, en zet het embleem even vast met twee veiligheidsspelden.
2. Strijk het embleem kort vast met een theedoek ertussen om de lijmlaag te activeren. Dit zorgt ervoor dat de patch niet verschuift tijdens het naaien.
3. Kies een stevige naald en garen in dezelfde kleur als de buitenste rand (de festonrand) van het embleem.
4. Naai met kleine steekjes rondom, vlak langs de rand. Steek steeds schuin door de stof en trek het garen niet te strak aan om rimpels te voorkomen.
5. Knoop aan de binnenzijde stevig af met een dubbele knoop en knip de draad niet te kort af.

Het kost je een kwartiertje per embleem, maar je jas kan er daarna jarenlang tegenaan.

Waar let je op bij het kiezen van carnavalsemblemen?

Niet elk embleem is hetzelfde gemaakt. Let bij de aanschaf vooral op de dichtheid van het borduurwerk en de randafwerking. Goedkope patches hebben vaak een dunne rand die na één wasbeurt begint te rafelen. Een goede festonrand is dik geweven en beschermt de kern van de stof.

Bedenk vooraf ook wat voor jas je wilt maken:

• Kies je voor een thema per regio, of verzamel je juist herinneringen aan elk feest waar je bent geweest?
• Wil je grote rugemblemen als blikvanger, of juist veel kleine schildjes op de mouwen en borstzakken?
• Houd ruimte vrij voor nieuwe jaaremblemen, want een carnavalsjas is eigenlijk nooit helemaal af.

In ons assortiment met alle carnavalsemblemen vind je volop inspiratie voor zowel dorpen als grote steden. Heb je vragen over hoe je verschillende stoffen het beste combineert of over levertijden voor het feest losbarst? Kijk dan even op onze pagina met veelgestelde vragen.

Veelgestelde vragen

Waar komt de carnavalsnaam Klompengat precies vandaan? Best heet tijdens carnaval Klompengat vanwege de rijke historie van de klompenmakerij in het dorp. Rond 1900 stonden er tientallen werkplaatsen waar populierenhout werd verwerkt tot klompen. Toen de carnavalsverenigingen een spotnaam kozen, werd deze lokale ambachtstraditie gebruikt als eretitel voor het dorp.

Moet je in Best verplicht in een boerenkiel carnaval vieren? Nee, in Best ben je volledig vrij in wat je draagt. Je ziet veel boerenkielen en versierde jassen met emblemen, maar ook themakleding en carnavalskostuums. Een jas met lokale emblemen is vooral populair omdat hij warm is voor buiten bij de optocht en makkelijk uitgaat in een volle kroeg.

Kan ik een embleem alleen opstrijken zonder te naaien? Alleen opstrijken raden we af voor carnaval. De lijmlaag laat door warmte, zweet en bier snel los, waardoor je het embleem kwijtraakt. Zet een opgestreken embleem altijd met een paar grove steken met naald en draad vast langs de randen.