Waarom heet Geldrop tijdens carnaval Lappegat?

Je staat in een overvolle kroeg, je voeten plakken aan de vloer en de geur van versgebakken frituur mengt zich met verschraald bier. Buiten miezert het, binnen valt er net weer een handje natte confetti in je kraag. Wie tijdens carnaval Geldrop bezoekt, merkt meteen dat het dorp een gedaanteverwisseling heeft ondergaan. De plaatsnaamborden zijn afgedekt en overal duikt de naam Lappegat op. Die carnavalsnaam is geen willekeurige kolder, maar een directe verwijzing naar het roemruchte textielverleden van het weversdorp.

De wevers en hun textielgeschiedenis

De naam Lappegat danken de inwoners aan de eeuwenoude textielindustrie. Waar je nu over de Heuvel loopt of een pilsje pakt bij de plaatselijke horeca, stonden vroeger weverijen en spinnerijen. Geldrop stond bekend om de productie van wollen stoffen, linnen en katoen. De arbeiders werkten dag in dag uit tussen het ratelende kabaal van de weefgetouwen en liepen letterlijk met de lappen stof onder de arm door het dorp.

Toen het openbare carnaval in Brabant na de Tweede Wereldoorlog overal vorm begon te krijgen, zochten dorpen naar een eigen identiteit. Men greep vaak terug naar spotnamen, een lokaal ambacht of een typische eigenschap van de inwoners. In Helmond werd het Keiestad, Oisterwijk koos voor Döllekesgat, Rijsbergen werd Aopelaand en in Bavel noemden ze zich Baviaonenland. In Geldrop lag het voor de hand: een dorp dat groot was geworden door de textiel, doop je om tot Lappegat. De inwoners werden vanzelfsprekend de Lappegatters en Lappegatterinnekes.

Het woord 'lap' werd met trots gedragen. Het stond voor noeste arbeid, hard werken in de fabriek en nuchtere Brabantse nering. Tijdens de carnavalsdagen werd de fabrieksvloer verruild voor de kroeg en werd die harde werkweek even helemaal vergeten.

Hoe zie je die textielhistorie terug op straat?

Wie denkt dat die geschiedenis allang vergeten is, hoeft tijdens de optocht maar om zich heen te kijken. De verwijzing naar textiel en lappen zit diep in de carnavalsziel van het dorp geworteld. Je ziet het terug op de carnavalswagens, in de namen van carnavalsgroepen en vooral op de kleding van de feestvierders.

In tegenstelling tot sommige noordelijkere dorpen waar men vooral in boerenkielen loopt, zie je in Geldrop een bonte verzameling van jassen, kielen en capes. Veel carnavalsvierders kiezen ervoor om hun jas letterlijk op te bouwen uit verschillende lappen stof. Een ruitje hier, een stuk ribfluweel daar en uiteraard heel veel geborduurde badges.

Wie door de regio trekt, ziet trouwens overal eigen gewoontes. Zoeken buren uit de regio rond Eindhoven bijvoorbeeld massaal naar lampegat emblemen, in Geldrop draait alles om de eigen herkenbare symbolen en de lokale dorpskleuren.

Een goeie carnavalsjas is nooit af, er kan altijd nog een lapje bij.

Tradities en gewoontes tijdens carnaval in Geldrop

Het vieren van het feest in Lappegat kent zijn eigen vaste rituelen. Het begint traditioneel met de sleuteloverdracht, waarbij de burgemeester de macht over het dorp tijdelijk overdraagt aan de Prins Carnaval. Vanaf dat moment zwaait de prins de scepter over Lappegat en gelden er even heel andere wetten dan de rest van het jaar.

De grote optocht op zondag is het visuele hoogtepunt. Buurtverenigingen en vriendengroepen zijn vaak maandenlang bezig geweest in koude schuren om indrukwekkende wagens te bouwen. De humor is typisch Brabants: actuele politieke thema's worden afgewisseld met ongecompliceerde dorpsgrappen over opengebroken straten, mislukte gemeenteprojecten of herkenbare lokale figuren. Loop je langs de route, dan ontkom je niet aan de doordringende geur van warme chocolademelk met een scheutje rum, worstenbroodjes en de onvermijdelijke vrieskou die langzaam in je tenen trekt.

• De sleuteloverdracht markeert de officiële start van het feest in het dorp.
• De grote optocht trekt jaarlijks duizenden toeschouwers uit Geldrop en omliggende dorpen.
• Dweilorkesten trekken van kroeg naar kroeg en zorgen voor live muziek op straat.
• De afsluiting op dinsdagavond brengt iedereen nog eenmaal samen voordat het gewone leven weer begint.

Zelf een carnavalsjas met lappen maken

Wil je zelf voor de dag komen als een echte Lappegatter, dan ontkom je er niet aan om met naald en draad aan de slag te gaan. Een kant-en-klaar feestpak uit een plastic verpakking is leuk voor een avondje, maar een stevige carnavalskiel of jas groeit met je mee en gaat tientallen jaren mee. Het kost wat moeite, maar het resultaat is een uniek stuk kleding.

1. Scoor een stevige basisjas van spijkerstof, dik canvas of wol bij een tweedehandswinkel.
2. Verzamel reststukken stof in verschillende patronen en knip ze in ongelijke lappen.
3. Naai de lappen stof dakpansgewijs op de mouwen, schouders en zakken van je jas.
4. Vul de open plekken op met unieke carnavalsemblemen en stadswapens.
5. Zet de randen van je belangrijkste emblemen altijd met een paar stevige steken vast met vliegergaren of extra sterk naaigaren.

Vergis je niet in de tijd die hierin gaat zitten. Menigeen heeft op carnavalsvrijdag nog met zweethanden achter de naaimachine gezeten, vloekend op een kromme naald omdat de spijkerstof net te stug bleek. Begin er dus op tijd aan.

Zo kies je de juiste emblemen voor je outfit

Een jas vol lappen is pas echt compleet met de juiste carnavalsinsignes. Of je nu kiest voor de herkenbare dorpskleuren, een scherpe carnavalskreet of een klassiek stadsembleem, het geeft je pak karakter. In onze collectie met alle carnavalsemblemen vind je genoeg inspiratie om je jas van schouder tot zoom vol te zetten.

Let er bij het bestellen altijd op dat je jas tegen een stootje moet kunnen. Bierdouches, optochten in de regen en urenlang hossen in de kroeg vragen om badges met een dichte borduurrand en een stevige achterkant. Heb je vragen over hoe je strijkemblemen het beste aanbrengt op lastige stoffen, neem dan gerust een kijkje op onze pagina met veelgestelde vragen.

Veelgestelde vragen

Waar komt de naam Lappegat precies vandaan? De naam Lappegat is rechtstreeks afgeleid van de textielindustrie en de linnen- en wolweverijen die Geldrop vroeger groot hebben gemaakt. De wevers liepen met lappen stof over straat, waardoor het dorp tijdens het naoorlogse carnaval de bijnaam Lappegat kreeg.

Moet je verplicht in een kiel carnaval vieren in Geldrop? Nee, er is geen kledingvoorschrift. Je ziet in Geldrop zowel mensen in traditionele boerenkielen als feestvierders in themakostuums of zelfgemaakte jassen vol lappen stof en emblemen. Iedereen viert het feest op zijn eigen manier.

Kan ik emblemen op een lappenjas beter naaien of strijken? Strijken is handig om het embleem op zijn plek te krijgen, maar naaien is noodzakelijk voor de houdbaarheid. Door de hitte en beweging in een volle kroeg laat de lijmlaag op den duur los, waardoor een paar stevige steken langs de rand onmisbaar zijn.