Welke stof kies je voor je carnavalskiel en wat betekent dat voor je emblemen?

De beste stof voor een carnavalsjasje is zwaar katoen of stevig spijkerstof (denim). Op deze stoffen hecht de smeltlijm van patches uitstekend en prik je met naald en draad zonder dat de stof scheurt. Synthetische stoffen zoals fleece en polyester zijn weliswaar lekker warm buiten op de markt, maar ze smelten zodra je er een hete strijkbout op zet. Als je mooie carnavalskiel emblemen koopt, bepaalt de ondergrond dus direct of ze vijf dagen feest overleven of halverwege zondagavond van je rug glijden.

Wie al jaren meeloopt in 's-Hertogenbosch (Oeteldonk) of vanuit dorpen als Rosmalen (Zandhazendurp) en Hintham (Oetelhoazendam) naar de stad trekt, kent het vertrouwde boerenkiel-gevoel. Toch zie je de laatste jaren steeds meer variatie in de kroeg. Oude spijkerjasjes, vilten giletjes en zelfs dikke teddyvesten duiken op. Dat ziet er leuk uit, maar het vraagt wel een heel andere aanpak bij het opnaaien en strijken.

Waarom de stofkeuze alles bepaalt voor je carnavalskiel emblemen

Een carnavalskiel krijgt het zwaar te verduren. Je staat urenlang tegen een klamme toog gedrukt, je jas schuurt langs houten tafels, er valt een klets bier overheen en buiten loop je in de motregen te wachten op de optocht. De stof van je kiel vormt de fundering van al je herinneringen.

Kies je voor een dunne of elastische stof, dan gebeurt er iets vervelends. Zodra je een groot rugembleem op een rekbare trui of dun jack naait, gaat de stof trekken en lubberen. Het embleem zelf geeft namelijk niet mee. Het resultaat is een bobbelige lap op je rug die bij elke beweging strak staat en uiteindelijk uitscheurt. Kies je een stugge stof, dan vormt die juist een stevig schild waar je probleemloos tientallen patches op kwijt kunt.

Daarnaast speelt warmtebeheersing een rol. Buiten bij een dweildag in Vught (Dommelbaorzedurp) of Den Dungen (Krabberdonk) vriest het soms dat het kraakt. Binnen in een stampvolle kroeg is het dertig graden en ruikt het naar natte jassen en frietvet. Een ademende stof met laagjes eronder werkt in de praktijk tien keer beter dan een dik synthetisch jack waar je na drie minuten in weg drijft.

De vier bekendste stoffen op een rij

Om te zorgen dat je de juiste keuze maakt voor jouw project, zetten we de meest gebruikte materialen naast elkaar. We kijken hierbij naar hittebestendigheid, draagcomfort en hoe makkelijk je er een naald doorheen krijgt.

1. Zwaar katoen (de klassieke boerenkiel) Katoen is de absolute koning onder de carnavalsstoffen. Denk aan het traditionele donkerblauwe linnen-katoen mengsel of puur keperkatoen.

• Strijken: Katoen kan probleemloos op stand 3 (katoen/linnen, circa 200 graden) gestreken worden. De lijmlaag van het embleem smelt diep in de vezels.
• Naaien: Zelfs met een gewone universele naald prik je soepel door de stof heen.
• Slijtage: Katoen kan tegen een stootje, pluist niet en wordt met de jaren juist mooier en soepeler.

2. Denim / Spijkerstof Denim is in feite een oersterke keperbinding van katoen. Veel carnavalsvierders pakken een oude spijkerjas uit de kast om een verzameling op te bouwen.

• Strijken: Verdraagt hoge temperaturen uitstekend. Let alleen op met hele dikke naden; daar wil het strijkijzer nog wel eens scheef op staan waardoor de lijm niet overal pakt.
• Naaien: Hier heb je wel een stevige jeansnaald (dikte 90 of 100) en een vingerhoedje voor nodig. Met een goedkoop naaisetje buig je de naald geheid krom.
• Slijtage: Nagenoeg onverwoestbaar. Zelfs een volgehangen jas van tien kilo scheurt niet uit.

3. Fleece en teddy Heerlijk zacht en lekker warm als je langs de kant van de weg staat in Schijndel (Schorsbos) of Engelen (Terpersdurp). Maar voor emblemen is dit een lastige klant.

• Strijken: Doe dit nooit rechtstreeks. Fleece bestaat uit polyester en smelt direct aan je strijkbout vast. De lijmlaag kan zich bovendien niet goed hechten aan de losse, pluizige vezels.
• Naaien: Strijken sla je over. Je zult alles met de hand moeten vastzetten. Gebruik een lange steek en trek de draad niet té strak aan, anders trekt de stof samen.
• Slijtage: Door het gewicht van meerdere emblemen gaat fleece snel hangen. Het model raakt er na verloop van tijd uit.

4. Glad polyester en nylon (regenjassen en softshell) Veel moderne clubjassen of windjacks bestaan uit polyester of softshell met een waterafstotende coating.

• Strijken: Zeer riskant. De stof verschroeit snel en door de gladde coating heeft strijklijm bijna geen grip. Na één keer bukken laat de rand al los.
• Naaien: Kan prima met een dunne naald, maar let op: elk gaatje in waterdichte softshell blijft een permanent gaatje. Maak je een foutje en haal je de draad los, dan zie je een rij stipjes.
• Slijtage: De stof zelf gaat lang mee, maar randen van emblemen kunnen door beweging gaan wringen.

Vuistregel voor een kiel: hoe natuurlijker en stugger de vezel, hoe vaster je embleem zit na een rondje met de strijkbout.

Stappenplan: zo bevestig je emblemen veilig per stof

Of je nu bezig bent met oeteldonk emblemen voor op een blauwe kiel of je eigen dorpsjas klaarmaakt voor Berlicum (Dun Birrekoal): een goede voorbereiding scheelt een hoop gevloek met naald en draad op de donderdagavond voor het feest.

1. Was je jas van tevoren: Nieuwe kielen en spijkerjasjes bevatten vaak nog stijfsel of chemische resten uit de fabriek. Was de jas eerst een keer zonder wasverzachter, zodat de vezels open gaan staan.
2. Controleer de stof op hitte: Twijfel je over het materiaal? Zet de punt van je strijkijzer op een onopvallend stukje aan de binnenkant van de zoom. Als het niet plakt of sist, zit je goed.
3. Voorverwarmen en positioneren: Leg de kiel plat op een harde ondergrond. Strijk de plek waar het embleem komt eerst even warm. Leg de patch neer en leg er altijd een vel bakpapier overheen.
4. Persen, niet wrijven: Druk het strijkijzer 20 tot 30 seconden stevig omlaag op stand 2 of 3 (zonder stoom). Niet heen en weer schuiven, want dan verschuift de patch.
5. Laat het afkoelen: Blijf er minimaal tien minuten vanaf. De hete lijm moet uitharden om grip te krijgen op de vezels.
6. Zet de randen vast met naald en draad: Vertrouw nooit alleen op lijm. Met een paar eenvoudige steken rondom zit je embleem muurvast, zelfs als iemand in het feestgedruis per ongeluk aan je mouw blijft hangen.

Slijtage en bierbestendigheid: hoe houd je je kiel heel?

Na een paar seizoenen ontstaat er iets moois: je kiel krijgt karakter. De hoekjes van oude patches beginnen wat te rafelen en de stof vormt zich naar je lijf. Toch wil je voorkomen dat je favoriete emblemen er zomaar af vallen als het er wild aan toe gaat.

Katoenen en spijkerstoffen hebben het grote voordeel dat je ze nauwelijks hoeft te ontzien. Is er bier over je jas gegaan? Even uithangen in de schuur doet wonderen. Wil je de kiel na afloop van het feest toch echt opfrissen? Was hem dan altijd binnenstebuiten op een koud wolwasprogramma of met een handwas in de teil, en stop hem nooit in de droogtrommel. De hitte van de droger reactiveert namelijk de lijm van al je emblemen tegelijk, waardoor ze kunnen verschuiven of losraken.

Bij synthetische jassen zie je vaak dat de hoeken van borduursels na een tijdje opkrullen. Dat komt doordat de stof meerekt terwijl je loopt, maar het borduursel zelf strak blijft. Zie je zo'n hoekje wijken? Pak dan meteen even naald en draad en zet hem met drie verdekte steekjes vast. Wacht je tot na het weekend, dan scheurt de hele rand los.

Het juiste embleem kiezen voor jouw stof

Kijk bij het uitzoeken van nieuwe patches altijd even naar het formaat en de achterkant. Voor zware kielen en spijkerjassen kun je vrijwel alles kiezen uit ons assortiment van alle carnavalsemblemen, van grote geborduurde rugstukken tot kleine schildjes voor op de borstzak. Heb je juist een wat dunnere kiel of een vest? Kies dan bij voorkeur voor geweven of iets lichtere borduursels, zodat de stof niet gaat doorhangen onder het gewicht.

Veelgestelde vragen

Kan ik emblemen strijken op een kiel met stretchstof? Dat raden we af. De lijmlaag hecht vaak wel even, maar zodra je de jas aantrekt rekt de stof uit terwijl het embleem stijf blijft. De lijmverbinding breekt dan direct af. Het is beter om emblemen op stretchstof uitsluitend met de hand vast te naaien.

Mijn strijkijzer smelt de rand van het embleem, wat doe ik verkeerd? De buitenrand van veel patches is afgewerkt met een festonsteek van synthetisch garen. Als je daar rechtstreeks een hete strijkbout op zet, kan dat randje smelten. Leg altijd een theedoek of een stuk bakpapier tussen het strijkijzer en het embleem om dit te voorkomen.

Hoe krijg ik een oud embleem netjes van een katoenen kiel af? Verwarm het oude embleem door er met een strijkijzer (en bakpapier) warmte op te zetten. De lijm wordt daardoor weer zacht, waarna je de patch er voorzichtig met een bot mesje of pincet vanaf trekt. Eventuele lijmresten kun je met een doekje wasbenzine of speciale stickeroplosser weghalen, mits je katoenen kiel kleurecht is. Meer praktische tips vind je ook op onze pagina met veelgestelde vragen.